ولى با توجه به اين كه رادع غالبى مكلّفين از انجام محرّمات ، عقاب الهى است ، اخبار از عدم عقاب با حرمت واقعى سازگار نيست ، زيرا تأمين دادن شارع در موارد تحريم ، سبب تجرى مكلفين و نقض غرض شارع از جعل تحريم است ، البته شارع در برخى موارد اخبار از عدم عقاب نموده ، ولى اين اخبارها نقض غرض نيست ، مثلًا بنابر روايات ، نيت مجرد از عمل ، عقاب ندارد . ولى آيا هيچ‌گاه اخبار شارع از عدم عقاب بر نفس نيت سبب مىشود كه مكلف تصميم به انجام نيت كارى را بكند كه بعداً از انجام آن منصرف مىگردد يا عامل ديگر مانع تحقق آن كار گردد ؟ قطعاً چنين مطلبى معقول نيست ، زيرا قصد انجام نيت مجرد از عمل از كسى متمشى نمىشود . همين طور در آيه شريفه « إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ » « 1 » اخبار از عفو بر گناهان صغيره در صورت اجتناب از ارتكاب كبائر شده ، ولى مراد از اجتناب از كبائر ، اجتناب لحظه‌اى نيست ، بلكه اجتناب مادام العمر مىباشد ، چه كسى مطمئن است كه مادام العمر كبائر را مرتكب نمىشود تا اين آيه وى را جرأت دهد تا گناهان صغيره انجام دهد . « 2 » خلاصه ، مكلّف را در خوف و رجاء قرار دادن مانعى ندارد ، در اين آيه و نيز در مورد شفاعت و توبه ، مكلّف در خوف و رجاء است و تأمين قطعى براى وى حاصل نمىگردد و اين امر اشكالى ندارد . ولى در غير اين گونه موارد ، اخبار از عدم عقاب و تأمين مكلف مساوق با عدم استحقاق عقاب و عدم حرمت واقعى مىباشد . 3 ) پاسخ كلام مرحوم نايينى : در پاسخ ايشان نخست اشكالى نقضى مطرح مىسازيم كه بيان ايشان قادر به حل آن نيست ، در روايات وارد شده كه « الحاج لا يكتب عليه الذنب اربعة اشهر » « 3 » ،

--> ( 1 ) نساء / 31 . ( 2 ) فوائد الاصول ، ج 3 ، ص 335 و 336 . ( 3 ) ر . ك : كافى 4 : 255 / 10 ، علل 2 : 443 / 1 ، عيون اخبار الرضا عليه السلام 2 : 82 / 23 ، محاسن 2 : 335 / 107 و نيز فقيه 2 : 198 ، تفسير عياشى 2 : 75 / 11 .